Chúa Giêsu nói: "Ai muốn theo Thầy, hãy từ bỏ mình, vác thập giá mình mà theo Thầy." Điều đáng chú ý là Người đặt từ bỏ mình trước vác thập giá. Như thế, thập giá trước hết không phải là điều xảy đến với ta, nhưng là một chọn lựa của tình yêu.
Theo thần học của Dietrich Bonhoeffer, khi Chúa Kitô gọi một người, Người mời gọi họ bước vào hành trình "chết đi" cho cái tôi cũ để sống cho Thiên Chúa. Còn Hans Urs von Balthasar lại nhìn thập giá như hình thức đẹp nhất của tình yêu tự hiến. Vẻ đẹp ấy không nằm ở đau khổ, nhưng ở chỗ tình yêu dám hiến trao tất cả.
Vì thế, mỗi người đều có "thập giá mình". Chúa không bảo ta vác thập giá của người khác, cũng không so sánh gánh nặng của mình với ai. Thập giá của người cha là những hy sinh âm thầm cho gia đình. Thập giá của người mẹ là những đêm thức trắng vì con. Thập giá của người linh mục là lòng trung thành khi mục vụ không được hiểu. Thập giá của người Kitô hữu là trung thực giữa một thế giới dễ dàng thỏa hiệp, là tha thứ khi bị tổn thương, là tiếp tục yêu khi tình yêu không được đáp lại.
Thập giá lớn nhất thường không phải là đau khổ bên ngoài, nhưng là cuộc chiến bên trong: chiến thắng tính kiêu ngạo, lòng ích kỷ, sự ghen tỵ, cơn nóng giận, khát vọng được người khác ngợi khen. Đó là những cây thập giá không ai nhìn thấy, nhưng Thiên Chúa thấy rõ.
Chúa Giêsu còn nói một nghịch lý: "Ai muốn cứu mạng sống mình thì sẽ mất; còn ai mất mạng sống mình vì Thầy thì sẽ tìm lại được." Đây không phải là lời cổ võ hủy hoại bản thân, nhưng là quy luật của Tin Mừng. Một hạt lúa chỉ sinh nhiều bông hạt khi chịu mục nát trong lòng đất. Một ngọn nến chỉ tỏa sáng khi chấp nhận cháy hết mình. Một trái tim chỉ thực sự sống khi biết trao ban.
Thánh Augustinô từng nói rằng con người luôn tìm kiếm hạnh phúc, nhưng sẽ không bao giờ tìm thấy nếu chỉ giữ lấy mình. Hạnh phúc đích thực chỉ đến khi con người biết trao hiến chính mình cho Thiên Chúa và tha nhân.
Bởi vậy, vác thập giá không phải là yêu đau khổ, nhưng là yêu Đấng đã yêu ta đến cùng. Thập giá không phải là dấu chấm hết, nhưng là con đường dẫn đến Phục Sinh. Không có Thứ Sáu Tuần Thánh thì cũng không có sáng Chúa Nhật Phục Sinh.
Cuối cùng, Chúa Giêsu nhắc nhở: "Được lời lãi cả thế gian mà mất linh hồn thì nào được ích gì?" Đó là câu hỏi mỗi người phải tự trả lời. Có những điều rất đáng để đánh đổi, nhưng cũng có những điều không gì có thể mua lại được: đức tin, lương tâm, phẩm giá và sự hiệp thông với Thiên Chúa.
L.m Giuse Hoàng Kim Toan