Món nợ tương thân tương ái

Chúa Nhật XXIII– TN – A
Món nợ tương thân tương ái

Trong cuộc sống của một đời người, không ai sinh ra đều hoàn hảo trong mọi hoàn cảnh. Vấp ngã và sai lầm là một phần thực tế của đời người.

Là một phần thực tế của-đời-người, thế nhưng, không mấy người đủ can đảm để thừa nhận sự vấp ngã và sai lầm của chính mình. Không đủ can đảm để thừa nhận… bởi sợ hãi và xấu hổ.

Nhiều nhà hiền triết, nhiều bậc vĩ nhân đã đưa ra những lời khuyên, để con người không còn sợ hãi hay xấu hổ trước những sai phạm, trước những khiếm khuyết mà mình đã vấp phạm, hầu có thể vươn tới một cuộc sống hoàn thiện hơn.

Những lời khuyên của họ, tựu trung khuyên con người phải “biết nhận lỗi”.

Vâng, biết-nhận-lỗi, đó là điều không dễ dàng. Có người đưa ra giải pháp rằng, sự góp ý chân thành chính là “chìa khóa” để mỗi cá nhân biết nhận ra được lỗi của mình.

Đúng vậy. Đức Giê-su, trong những ngày còn tại thế, khi nói về sự-góp-ý-chân-thành, Ngài đã đề ra những “nguyên tắc”, có thể gọi đó là những “nguyên tắc vàng”, trong việc đối nhân xử thế.

Những nguyên-tắc-vàng này, được ghi lại trong Tin Mừng thánh Mát-thêu, với tiêu đề: “sửa lỗi anh em” (Mt 18, 15-20).

**
Theo Tin Mừng thánh Mát-thêu ghi lại: một ngày nọ, Đức Giê-su nói với các môn đệ, rằng: “Nếu người anh em của anh trót phạm tội, thì anh hãy đi sửa lỗi nó, một mình anh với nó mà thôi.” (x.Mt 18, 15).

Tại sao lại một-mình-anh-với-nó! Thưa, đó là “cách hành xử khôn ngoan.”

Thứ nhất, việc trao đổi chỉ-mình-anh-với-nó “kín đáo”, giúp người trót-phạm-tội, không tổn thương danh dự, không xấu hổ trước đám đông.

Thứ hai, chỉ-mình-anh-với-nó, giúp người trót-phạm-tội cởi mở, dễ dàng nhận ra khuyết điểm của mình.

Khi người trót-phạm-tội nhận ra khuyết điểm của mình, không khó để chúng ta “lấy lời lành mà khuyên người”.

Đây là việc làm trong tinh thần bác ái mà ai cũng có thể thực hiện được.

Lm Giuse Hoàng tán đồng, nên có lời khuyên: “Lấy lời lành mà khuyên người, không chỉ là một lời dạy luân lý, nhưng là một cách thế yêu thương, chạm đến linh hồn… Khi ta nói bằng lời lành, ta không chỉ nói với tai người khác, mà nói với trái tim họ.”

Lịch sử thời Cựu Ước minh chứng lời khuyên của Lm Giuse Hoàng là đúng.

Chuyện kể rằng: vào một ngày nọ “Vua Đa-vít từ trên giường trỗi dậy và đi bách bộ trên sân thượng đền vua. Từ sân thượng, vua thấy một người đàn bà đang tắm. Nàng nhan sắc tuyệt vời” (x. 2Sm 11, 2).

Được mệnh danh là “người công chính”, nhưng chỉ một cái nhìn, ông ta trở thành con người “bất chính”.

Đây, chúng ta cùng nghe tác giả sách Samuel tường thuật: “Vua Đa-vít sai người đi điều tra về người đàn bà, và người ta nói: đó chính là bà Bát Se-va, con gái ông Ê-li-am, vợ ông U-ri-gia người Khết”.

Biết, người đàn bà đã có chồng, vua Đa-vít vẫn không buông tha. “Vua Đa-vít sai lính đến đón nàng. Nàng đến với vua và vua nằm với nàng”. Và kết quả là: “Nàng thụ thai”.

Kể từ khi để cho “hồn lỡ sa vào đôi mắt Bát Se-va”, vua Đa-vít ngày càng “sa lầy” vào vòng vây của tội lụy. Đỉnh điểm của hành vi phạm tội, đó là, nhà vua đã gián tiếp gây ra cái chết của ông U-ri-gia – chồng nàng Bát Se-va.

Mọi hành vi của Đa-vít không qua khỏi đôi mắt của ngôn sứ Na-than. Ngôn sứ Na-than đã “một mình” đến “sửa lỗi” vua Đa-vít.

Ngôn sứ Na-than đã có một “cuộc nói chuyện riêng tư, không hạ nhục người có lỗi nhưng là giúp người ấy nhận ra lỗi lầm của mình”. Ngôn sứ Na-than đã “nói bằng lời lành, không chỉ nói với tai Đa-vít, mà nói với trái tim Đa-vít”, và ông Na-than đã thành công trong việc “chinh phục được người anh em”.

Hôm đó, vua Đa-vít, sau khi nghe Na-than kể một câu chuyện ví von đầy bi ai, ông ta đã thốt lên rằng: “Tôi đã đắc tội với ĐỨC CHÚA”. (x. 2Sm 12, 1-13).

***
Chỉ-mình-anh-với-nó, “nói với trái tim nó”, nó vẫn không chịu nghe, thì sao! Nếu nó không chịu nghe? Thưa, Đức Giê-su dạy: “Nếu nó không chịu nghe, thì đem theo một hay hai người nữa, để mọi công việc được giải quyết, căn cứ vào lời hai hoặc ba nhân chứng” (x Mt 18, 16).

Vâng, “Đây không phải là gây áp lực”, mời thêm một hoặc hai người nữa đi cùng, bảo đảm cho tính khách quan và cộng đoàn. Luật Môsê dạy: “Một nhân chứng duy nhất không thể đứng lên buộc tội một người về bất cứ tội lỗi nào, phải căn cứ vào lời của hai hay ba nhân chứng, sự việc mới được cứu xét” (Đnl 19,15).

Mời thêm một hoặc hai người nữa cùng đến “sửa lỗi”, mà người phạm lỗi vẫn không nghe, thì sao! Đức Giê-su dạy rằng: “Hãy đi thưa Hội Thánh”.

Hãy-đi-thưa-Hội-Thánh. Vâng, ở một vài thời điểm, một ai đó có thể từng bước, từng bước “trót phạm tội”, phạm đến giới luật “một vợ một chồng”, những tội vi phạm đến giới luật “độc thân” trong đời tu, chống đối Giám mục v.v… với những tội này Hội Thánh chính là nơi có thẩm quyền sửa trị.

Thưa ra Hội Thánh, Lm Nguyễn Hữu An nói: “không phải để bị xét xử nhưng để tỏ lòng sám hối và sẽ được ân xá”.
“Nếu Hội Thánh mà nó cũng chẳng nghe” thì sao? Thưa, Đức Giê-su nói: “thì hãy kể nó như một người ngoại” (x Mt 18, 17).

Thật ra, theo dòng lịch sử của Hội Thánh, với trường hợp này, nếu có thực thi, thì cũng chỉ là “giọt nước tràn ly”, là một sự bất khả kháng, mà thôi…

****
Tông đồ Phao-lô nói: “Anh em đừng mắc nợ gì ai, ngoài món nợ tương thân tương ái.” (Rm 13, 8).

Vâng, món nợ tương thân tương ái là món nợ ân tình. Một thứ ân tình giữa người với người. Một thứ tình yêu thương “sẵn sàng đồng cảm, thấu hiểu và giúp đỡ người khác khi người ta vấp ngã và sai lầm.”

Vì thế, điều chúng ta phải làm, là phải có trách nhiệm đối với nhau. Trách nhiệm đó chính là “sửa lỗi cho nhau”.

Nếu chúng ta không sửa lỗi cho nhau, không “răn bảo kẻ có tội” để kẻ vấp ngã và sai lầm bỏ đường lối mình, chúng ta chưa chu-toàn-Lề-Luật - Luật canh-gác-cho-nhau.

Xưa, ngôn sứ Ê-dê-ki-en đã được ĐỨC CHÚA truyền đặt “làm người canh gác cho nhà It-ra-en”.

Nay, cũng vậy đối với chúng ta. Chúng ta cũng được Thiên Chúa truyền đặt làm “người canh gác cho những người anh em của chúng ta”.

Những người anh em của chúng ta không ở đâu xa, mà là ở ngay trong mái ấm gia đình của chúng ta. Họ là vợ-chồng-con-cháu chúng ta.

Xưa, khi ĐỨC CHÚA đặt ngôn sứ Ê-dê-ki-en làm người canh gác, Người đã phán truyền với vị ngôn sứ này, rằng: “Nếu Ta phán với kẻ gian ác rằng: ‘Hỡi tên gian ác, chắc chắn ngươi phải chết, mà ngươi không chịu nói để cảnh cáo nó từ bỏ con đường xấu xa, thì chính kẻ gian ác ấy sẽ phải chết vì tội của nó, nhưng Ta sẽ đòi ngươi đền nợ máu nó. Ngược lại, nếu ngươi đã báo cho kẻ gian ác phải từ bỏ con đường của nó mà trở lại, nhưng nó không trở lại, thì nó sẽ phải chết vì tội của nó; còn ngươi, ngươi sẽ cứu được mạng sống mình” (x.Ex 33, 8-9).

Nay, được Thiên Chúa truyền đặt làm “người canh gác”, chúng ta cũng phải là người nói lên những lời-cảnh-cáo cho những người anh em của chúng ta.

Chúng ta phải lớn tiếng cảnh cáo cho những người anh em của chúng ta, rằng: Phá thai là phạm điều răn thứ năm: “chớ giết người”. Nghiện-sex có nguy cơ phạm điều răn thứ bảy: “chớ phạm tội tà dâm.” Hôn nhân đồng tính vi phạm luật hôn nhân Công Giáo.

Phải lớn tiếng cảnh cáo cho những người anh em của chúng ta, rằng: “dâm bôn, ô uế, phóng đãng, thờ quấy, phù phép, hận thù, bất hòa, ghen tuông, nóng giận, tranh chấp, chia rẽ, bè phái, ganh tỵ, say sưa, chè chén… không được thừa hưởng Nước Thiên Chúa.” (Gl 5, 18-21).

Sửa lỗi cho nhau… lên tiếng cảnh cáo cho nhau, không phải là chuyện dễ dàng.

Và đó là lý do Lm. Charles có lời nhắn nhủ: “Giống như ngôn sứ Ê-dê-ki-en, chúng ta được đặt làm người sửa lỗi và canh gác cho nhau. Món nợ tương thân tương ái mà ta chưa trả hết, bao hàm nghĩa vụ phải cánh báo nhau về các hiểm họa thiêng liêng trong cuộc sống.

Các lý do này khác không bãi miễn trách nhiệm của chúng ta. Ta cũng không thể trốn tránh bằng cách cho rằng người trong cuộc dẫu sao cũng chẳng thèm nghe, hoặc sẽ bực mình và tức giận, hay đơn giản vì mình không thạo lắm với công việc này.”

Vâng, không-bãi-miễn-trách-nhiệm và cũng-không-thể-trốn-tránh. Vì, đó là “món nợ tương thân tương ái.”

Petrus.tran