Lễ Thăng Thiên là Ngày Truyền Thông

Lễ Thăng Thiên được chọn là Ngày Truyền Thông: Vì sao?

Mỗi năm, cứ đến dịp Lễ Thăng Thiên, Giáo hội Công giáo lại cử hành Ngày Thế giới Truyền thông Xã hội. Điều này không phải ngẫu nhiên, mà có nền tảng thần học khá sâu sắc. Ngày này được thiết lập sau Công đồng Vatican II, đặc biệt từ sắc lệnh Inter Mirifica (1963) về các phương tiện truyền thông xã hội. Sau đó, cố Giáo hoàng Phaolo VI chính thức thiết lập Ngày Thế giới Truyền thông vào năm 1967. Điểm đáng chú ý ở đây là, Giáo hội không chọn ngẫu nhiên một ngày “kỹ thuật” hay “báo chí”, nhưng chọn chính Lễ Thăng Thiên. Vì sao vậy?

1. Thăng Thiên gắn liền với lệnh truyền đi khắp thế giới

Trong các trình thuật cuối Tin Mừng: “Anh em hãy đi và làm cho muôn dân trở thành môn đệ...” (Mt 28), “Anh em hãy đi rao giảng Tin Mừng cho mọi loài thọ tạo...” (Mc 16). Ngay trước khi “được cất lên”, Đức Giêsu trao sứ mạng truyền thông cho các môn đệ mình. Nói cách khác, Thăng Thiên không khép lại câu chuyện của Đức Giêsu, nó mở ra thời đại truyền thông của Hội Thánh. Các tông đồ phải ra đi và kể lại, làm chứng, loan báo, dịch Tin Mừng ra ngôn ngữ các dân tộc. Đó chính là truyền thông theo nghĩa sâu xa nhất.

2. Kitô giáo tự bản chất là một tôn giáo của truyền thông

Thiên Chúa trong Kinh Thánh không im lặng tuyệt đối. Ngài nói, gọi, đối thoại, sai ngôn sứ, và cuối cùng “Lời đã hóa thành xác phàm”. Trong thần học Kitô giáo, Tin Mừng Gioan gọi Đức Kitô là Logos (Ngôi Lời). Điều này cực kỳ quan trọng: Kitô giáo không chỉ truyền đạt thông tin, mà còn truyền đạt một Ngôi Vị. Cho nên truyền thông không chỉ là công nghệ, báo chí, mạng xã hội, hay kỹ năng marketing. Nếu chỉ như vậy thì Giáo hội sẽ trở thành một hãng truyền thông cạnh tranh với thế giới thông tin thôi. Theo truyền thống Kitô giáo, truyền thông thật phải là đưa sự thật đến với con người, làm cho người xa lạ xích lại gần nhau và nối kết, làm cho những tiếng nói bị phớt lờ được lắng nghe, và làm cho nhân loại nên hiệp nhất và yêu thương nhau hơn.

3. Thăng Thiên đánh dấu sự chuyển từ “thấy” sang “nghe”

Khi Đức Giêsu còn hiện diện hữu hình, thiên hạ đi theo vì thấy Người. Sau Thăng Thiên, người ta không còn thấy trực tiếp nữa, nhưng chỉ nghe lời chứng, nghe Tin Mừng, nghe cộng đoàn tín hữu mà thôi. Điều này rất gần với bản chất truyền thông: đức tin được truyền lại qua lời kể, ký ức, và chứng tá. Tông đồ Phaolo từng nói: “Đức tin có được là nhờ lắng nghe.” Không phải ngẫu nhiên mà Kitô giáo phát triển mạnh nhờ thư từ, các bản chép tay truyền nhau đọc, nhờ giảng thuyết công cộng, nghệ thuật, biểu tượng, phụng vụ, âm nhạc. Tất cả đều là truyền thông.

4. Giáo hội cũng tự phê bình chính mình qua ngày này

Giáo hội loan báo Tin Mừng tình yêu, nhưng lịch sử cho thấy nhiều lúc truyền thông của Giáo hội rất kém: Giáo hội sợ đối thoại, thích độc thoại, giáo điều khô cứng, chậm thích nghi, dùng quyền lực áp chế thay vì lắng nghe. Sau Công đồng Vatican II, Giáo hội bắt đầu hiểu ra rằng: không thể loan báo Tin Mừng bằng ngôn ngữ của thế kỷ trước cho con người thời đại hôm nay. Vì thế, ngày Truyền thông cũng là lời Giáo hội tự nhắc nhở chính mình: phải học nói ngôn ngữ của thời đại, nhưng không đánh mất chiều sâu của Tin Mừng.

5. Một vấn đề thời sự: truyền thông mà không có sự thật

Kỷ nguyên kỹ thuật số khiến ai cũng có thể phát biểu, ai cũng có thể làm truyền thông. Nhưng nhiều tiếng nói hơn không đồng nghĩa nhiều chân lý hơn, kết nối nhiều hơn không đồng nghĩa hiệp thông nhiều hơn. Đây là điều nhiều giáo hoàng gần đây nhấn mạnh: truyền thông Kitô giáo không thể xây trên thao túng cảm xúc, phát tán tin giật gân, tuyên truyền nhồi sọ, tranh cãi đến mức gây thù hận, hay truyền bá ý thức hệ mang tính bộ lạc. Nếu không, Giáo hội cũng chỉ trở thành một “phe” trên không gian mạng. Điều đáng cho chúng ta suy nghĩ và ghi nhớ ở đây là, Đức Giêsu sai các môn đệ đi làm chứng cho Tin Mừng sự thật, chứ không sai họ đi chiến thắng thuật toán hoặc thành công chiếm lĩnh thị trường thông tin.

6. Chọn Lễ Thăng Thiên làm Ngày Truyền Thông là hợp lý

Bởi vì đây là ngày Đức Kitô trao sứ mạng loan báo Tin Mừng cho Hội Thánh, các môn đệ của Người được sai đi, và lời chứng bắt đầu lan rộng, Tin Mừng vượt khỏi biên giới địa lý, sự hiện diện hữu hình chuyển thành truyền thông toàn cầu qua các cộng đoàn tín hữu sống theo Thần Khí. Nói tóm lại, Thăng Thiên là ngày khai sinh Giáo hội với bản chất truyền giáo, và mọi Kito hữu đều được mời gọi làm nhà thừa sai thông truyền Lời Chúa qua chính đời sống của bản thân mình.

Lm. Trần Đức Quý